Op bezoek bij Chris van Staveren, oud-docent tekenen 1970-1996
Vooraf
Vandaag gaan wij in Den Bosch Zuid, op nog geen steenworp afstand van het Sint-Janslyceum, op bezoek bij oud-collega Chris van Staveren. Wij worden zeer gastvrij ontvangen en het fotoboek ligt al klaar. Een aantal bijzondere plaatjes selecteren we om dit artikel te illustreren. Het werd een bijzondere ontmoeting, vol dierbare herinneringen aan het ruim 25-jarige dienstverband van Chris (geboren in 1940) aan het SJL (1970-1996). Het is opvallend, volgens zijn echtgenote Hilde, hoeveel leerlingen Chris op straat nog steeds herkennen en gedag zeggen.
Opleiding in Tilburg
Na zijn middelbare schoolopleiding trad Chris in dienst van het vaderland en schopte het tot “soldaat eerste klas”! Hij is er nog zichtbaar trots op. Daarna kon hij zich in zijn geboorteplaats Woerden ontwikkelen bij de gemeente tot “schrijver eerste klas”, met o.a. het archiefbeheer van de stad in zijn pakket. Die roeping zou niet zo lang duren. Op een niet alledaagse manier begon hij aan een vervolgstudie tekenen aan de kunstacademie in Tilburg. Uiteindelijk zou hij daar slagen voor zowel zijn MO-A als zijn MO-B bevoegdheid.
Met zichtbare pretoogjes vertelt hij het verhaal over zijn toelating. Hij ging mee met een vriend die zich wilde aanmelden. We zitten dan halverwege de jaren 60. Zijn vriend met een portfolio vol eigen werk onder de arm maar het was niet nodig om de commissie te overtuigen. Het mapje kon dicht blijven en sterker: Chris kreeg ook meteen een inschrijfformulier voor zijn neus want “tekenen leren wij jullie hier wel” werd er gezegd! En zo werd hij, in eigen woorden “per ongeluk”, bijna voordat hij het in de gaten had, daar aangenomen. Het was een prachtige opleiding. “Jammer, dat ik weg moest”. Maar op een gegeven moment, zo relativeerde hij, moet je de opleiding verlaten.
Het Sint-Janslyceum
Oud-tekendocent Wim van der Ven had in 1970 aangegeven, dat hij wel wat minder uren wilde gaan geven. Er ontstond dus een vacature. Via bestaande contacten werd Chris benaderd voor een sollicitatiegesprek. Hij herinnert zich nog een commissie van drie wijze mannen. Hij dacht niet dat daar rector Van Haperen ook bij zat. Wel de heer Miel Esser, een grote Braziliaanse sigaar rokend! Het sollicitatiegesprek werd vooral in beslag genomen door moeilijke en actuele politieke vragen waar Chris in zijn herinnering amper iets zinnigs over te zeggen had. We zaten toentertijd immers in roerige en opstandige tijden. Toch kreeg hij al snel het bericht dat hij een goede indruk had gemaakt en werd aangenomen. En dat ondanks zijn geringe leservaring van slechts één jaar op een zeer chique nonnenschool in Amsterdam. Maar hij was wel afgestudeerd. Hij startte met een deeltijdbaan.
De personeelskamer, toen nog docentenkamer
Chris spreekt vol waardering over de ronde tafel in de docentenkamer, waar in de pauzes volop gediscussieerd werd over politiek en literatuur. In die tijd waren de zitplaatsen niet zomaar in te nemen. Er was toch wel sprake van een bepaalde hiërarchie. Chris had zijn plekje gevonden bij collega’s als Bart van Perge, Hanneke Wasser, Theo Herrman, Piet van Eijkeren en Jules van Binnebeke. Ook Clarita Sala schoof af en toe aan bij dit gezelschap. Wat hen ook verbond was de passie voor schooltoneel. Chris stond zelf slechts één keer op het podium maar was altijd bijzonder actief bij het ontwerpen en vervaardigen van de decorstukken.
Allerlei herinneringen komen weer naar boven. Zoals het verhaal over een papagaai, die na afloop van de productie door Chris op de conrectorskamer van John Razenberg gezet werd, zonder diens medeweten. Die luidruchtige vogel heeft het daar jaren volgehouden, ondanks het lawaai en de rommel die het beest met zich meebracht.
Veranderingen binnen het vak tekenen
Op enig moment werd tekenen op het SJL een volwaardig eindexamenvak bij de havo. Dat werd door veel leerlingen bijzonder gewaardeerd. Zeker die eindexamenklassen werkten vol overgave en passie. Voor het theoretische, kunsthistorisch onderdeel, was er in eerste instantie minder geld beschikbaar. Toch was ook daar ondersteunend lesmateriaal voor nodig zoals een epidiascoop. Dat is een fotografisch apparaat waarmee je in de les allerlei voorbeelden uit boeken aan de leerlingen kon laten zien in relatie tot de kunstgeschiedenis. Dat had bij de schoolleiding nogal wat voeten in aarde. Maar gelukkig stond er nog zo’n apparaat werkloos beneden bij de exacte vakken. Tja, dat waren nog eens tijden….
Oud-leerlingen
Voor Chris komt direct de naam van Yon Prüst naar boven. Hilde laat ons prachtige ansichtkaarten zien met bijzondere tekeningetjes van deze talentvolle oud-leerling. We nemen er een mee, om bij dit verhaal af te drukken. Deze kaarten van haar zijn nog overal te koop.
De omgang met leerlingen was voor Chris essentieel. Hij weet dat hij bekend stond “als streng” en dat hij “strak was in de leer”. In zijn lessen heerste orde en rust en zijn lokaal zag er uit om door een ringetje te halen. Hij ging altijd met plezier naar school. Maar door een aantal medische klachten werd het op een bepaald moment wel iets te veel. Hij is niet van de reünies en afscheidsrecepties. “Klaar is klaar” voor hem. Wel kijkt hij er met plezier en enige trots op terug zoals op de wisselexposities van werk van leerlingen, die op enig moment het schoolgebouw een wat creatievere en vrolijkere uitstraling gaven.
Tot slot
Na een zeer geanimeerd onderhoud nemen we afscheid van Chris en Hilde. We herkennen de Chris van Staveren uit de SJL-tijd nog heel erg goed. Zo ontbrak zijn kenmerkende pijp tijdens dit samenzijn niet. Maar ook zijn nuchtere analyses en humorvolle opmerkingen zijn nog volop aanwezig. Hij behoort zeker tot de iconen van onze school.
Ans Buys en René Kok
@Nieuwsbrief 1, maart 2026